Ademanalyse bij coachingsessies

Bij Door/Ademen begint iedere individuele sessie met een ademanalyse. Niet omdat ademwerk “de oplossing voor alles” is, maar omdat de adem in korte tijd kan laten zien hoe iemand spanning verwerkt, contact maakt met zichzelf en omgaat met verandering.

Adem als ingang tot het hele systeem

Waar een gesprek vooral laat zien wat iemand denkt en vertelt, laat de adem zien hoe het systeem functioneert. Juist die combinatie maakt voor mij de intake rijker, concreter en veiliger dan 'alleen' een vragenlijst of gesprek. De adem is uniek: zij reageert direct op stress, emoties en gedachten, maar kan ook bewust worden beïnvloed. Daarmee vormt ze een brug tussen lichaam, zenuwstelsel en psyche.

Veel bekende adem- en somatische benaderingen gebruiken ademobservatie als eerste ingang, of je nu lichaamsgericht coacht of trauma-geinformeerd werkt. Zo beschrijft The Healing Power of the Breath hoe adem een directe weerspiegeling is van regulatie en lichaamsbewustzijn. In mijn werk gebruik ik ademanalyse dan ook niet om te labelen of diagnosticeren, maar wel om af te stemmen:

Wat is hier nu passend, en wat (nog) niet?

Ademanalyse tijdens een Door/Ademen intake

Tijdens een intake observeer ik de adem in drie verschillende situaties. Dat geeft een genuanceerd beeld en voorkomt dat conclusies worden gebaseerd op één moment. Ik richt me hierbij niet tot één boek, methode of specifieke auteur, maar heb een eigen geïntegreerde analyse opgesteld die me helpt. Hoe ik het aanpak bestaat grofweg uit drie stappen:

1. Adem in rust

Ik begin altijd met het observeren van de adem in rust. Als cliënt hoef je niets te doen of te veranderen. In deze rust let ik onder andere op:

• Waar de adem zichtbaar is (buik, borst, hoog in de borstkas)

• Het tempo en ritme

• Pauzes of inhoudingen

• Spierspanning in schouders, kaak en buik

  
  

De adem in rust geeft vaak al een goede indicatie over hoe iemand zichzelf dagelijks organiseert: onder druk, met controle, of juist met weinig lichaamscontact.

2. Adem in verbonden ademhaling

In de tweede stap nodig ik de cliënt uit tot een korte periode van verbonden ademhaling: zonder pauzes tussen in- en uitademing, rustig begeleid. In deze stap kijk ik niet naar “hoe diep” iemand ademt, maar wel naar:

• Reacties op intensiteit

• Neiging tot controle of juist vermijden

• Emotionele signalen

• Mogelijke dissociatie of overspoeling

Voor mij maakt deze fase goed zichtbaar hoe iemand omgaat met verandering en spanning.

3. Bewuste buikadem

In de laatste stap van de ademanalyse begeleid ik een bewuste, rustige buikademhaling. Dit laat zien of het systeem kan terugschakelen naar regulatie. Belangrijke observaties hierbij zijn voor mij antwoorden op de vragen:

• Kan de adem vertragen?

• Ontstaat ontspanning of juist onrust?

• Voelt de buik toegankelijk of juist gespannen?

Dit onderdeel is essentieel om te beoordelen hoeveel veiligheid en zelfregulatie reeds beschikbaar is.

Het gebruiken van de inzichten

De inzichten van de drie stappen ademanalyse gebruik ik samen met informatie uit één of meerdere al gevoerde gesprekken om iemand globaal te plaatsen op vier thema’s:

• Regulatievermogen

• Mate van controle of overgave

• Lichaamsbewoning

• Emotionele toegankelijkheid

Dit is voor mij geen scorekaart die “iets vastzet”, maar een werkhypothese. Op basis van de uitkomsten en het scoren daarvan doe ik suggesties voor een passend vervolg.

Na de intake bespreek ik openlijk wat ik heb waargenomen en wat dat in mijn ogen betekent voor wat nu vervolgens het meest passend is. Enkele voorbeelden voor de suggesties die ik kan geven:

• Laten we eerst vooral regulerend en lichaamsgericht werken

• Het is mogelijk transformationeel coachingwerk in te zetten, met adem als spiegel

• In verschillende keren kunnen we gefaseerd aan verdieping werken

• Er is voldoende draagkracht in het systeem aanwezig voor intensief ademwerk

Ik leg daarbij altijd uit waarom een bepaald pad passend is. Dat creëert helderheid en vertrouwen.

Intake als startpunt voor transformatie

Afhankelijk van wat we samen afspreken, enkele losse sessies of een langer traject misschien, breid ik de intake uit met een aanvullende vragenlijst die past bij waar je op dat moment bent. Aspecten die daarin naar voren komen zijn onder andere;

• Je leefstijl nu: wat kun je delen over je slaap, stress, werkdruk, beweging en ademgewoonten?

• Je ontwikkeling tijdens je jeugd: wat is kenmerkend geweest voor veiligheid, verantwoordelijkheid, aanpassing en emotionele ruimte?

Deze aanvullende informatie gebruik ik niet om te graven, maar om context te geven aan wat de adem zal kunnen (en) laten zien. Adem en levensverhaal versterken elkaar namelijk. Coaching past meer wanneer we deze versterking beter begrijpen. Soms komen zaken ook later pas naar voren en duiden we het samen.

Tot slot

Ademanalyse is voor mij geen doel op zich, maar biedt wel een kompas. Het helpt bepalen hoe we werken, in welk tempo, en met welke diepgang. Voor succesvolle coaching hebben we elkaar nodig; we doen dit samen! Door ademanalyse al direct een plek te geven in de intake:

• wordt het traject beter afgestemd,

• worden risico’s van te snel verdiepen verkleind,

• en voel je je als cliënt gezien op meerdere lagen.

Het voorkomt dat ademwerk een techniek wordt die “moet werken”, en maakt het tot een responsieve interventie die meebeweegt met wat iemand aankan. Juist door deze zorgvuldige start ontstaat er ruimte voor echte verandering. Bij Door/Ademen gebeurt verandering stap voor stap, belichaamd en geïntegreerd.